دریانیوز: هنوز چیزی از خبر خوب کاهش ۱۵ درصدی قیمت بلیط هواپیما در آذر ماه نگذشته بود، که خبری دیگر مبنی بر افزایش قیمت بلیط هواپیما در دی ماه منتشر شد. اما علت این افزایش قیمت چیست؟ آیا سازمان های هواپیمایی در آن نقش دارند؟تاکنون، بلیط‌ های هواپیما داخلی و خارجی شامل مالیات بر ارزش افزوده نمی شدند. اما بر اساس قانون مصوب مجلس شورای اسلامی، از تاریخ13/۱۰/۱۴۰۰ کلیه شرکت‌ های هواپیمایی موظف هستند ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده را بر روی بلیط هواپیمای خارجی و ۴ درصد مالیات بر ارزش افزوده بر روی بلیط هواپیما داخلی را محاسبه و به سازمان امور مالیاتی پرداخت کنند. در این صورت به موجب آن افزایش قیمت بلیط هواپیما رخ خواهد داد. به دنبال ابلاغ سازمان امور مالیاتی، با قانون مصوب مجلس ۹ درصد مالیات بر ارزش‌افزوده روی قیمت بلیت اضافه شد که با حذف پنج درصد عوارض شهرداری، نرخ بلیت هواپیما در مسیرهای داخلی با ۴ درصد و در مسیرهای خارجی با ۹ درصد افزایش روبه‌رو خواهد شد. این قانون با واکنش مردمی مواجه شده است، به ویژه آن‌که از سال ۱۳۹۷ تا کنون قیمت بلیت هواپیما مستمر و به عنوان‌های مختلف از تحریم و نوسان ارز گرفته تا محدودیت‌های کرونا افزایش‌هایی تا ۱۰۰ درصد را هم تجربه کرده است. بحث اضافه شدن مالیات بر ارزش‌افزوده روی بلیت هواپیما از سال ۱۳۸۶ مطرح شد و سال ۱۳۸۸ سازمان امور مالیاتی آن را جدی‌تر کرد و مجلس هم شش ماه پیش آن را تصویب کرد.

پس از گذشت ۱۱ سال آن قانون مبهم ابلاغ و اجرایی شده است و هیچ راهی هم برای اجرا نکردن آن نگذاشته‌اند. تاکید هم کرده‌اند از روز سیزدهم دی‌ماه ۱۴۰۰ باید اجرایی شود. شرکت‌های هواپیمایی خارجی که به دلیل مقررات بین‌المللی فعلا امکان اجرای این قانون را ندارند، چارتری‌ها هم نسبت به آن دچار ابهام شده‌اند، اصلا مشخص نیست این مالیات را چگونه باید لحاظ کرد و چه باید کرد.مردمی که با هواپیما در داخل و یا به خارج از کشور سفر می‌کنند تا پیش از این نیز چند نوع مالیات روی بلیت پرداخت می‌کردند، Tax یا مالیات (توسط دولت در ارتباط با حمل و نقل هوایی وضع شده)، عوارض شهرداری، عوارض فرودگاهی و عوارض نظارت بر ایمنی مسافر. در سفرهای خارجی نیز عوارض فرودگاه بین‌المللی از مبدأ و سوخت و عوارض خروج از کشور هم اضافه می‌شود. عوارض خروج از کشور که با اجرای قانون بودجه در سال ۱۴۰۱ قرار است افزایش پیدا کند و دیگر شبیه جریمه شده است تا عوارض. عوارض فرودگاه بین‌المللی از مبدأ هم که حدود ۵۰۰ هزار تومان می‌شود. چرا مردم با این وجود باید مالیات جدیدی بپردازند؟ محل هزینه‌کرد این مالیات‌ها که شبیه جریمه شده است، کجاست؟ اجرای مالیات بر ارزش‌افزوده در بلیت هواپیما مغایر با قوانین بین‌المللی حمل و نقل است. مطابق این قوانین در تمام دنیا حمل بار و مسافر معاف از مالیات بر ارزش‌افزوده است، اما در ایران از این قانون مستثنی شده‌اند و با تصویب اعمال مالیات بر ارزش‌افزوده روی بلیت هواپیما، قانون بین‌الملل را نادیده گرفته‌اند.

در صنعت هوایی تولیدکننده محصول را با همان نرخی که تولید کرده باید به دست مصرف‌کننده برساند. ضمن اینکه مصرف‌کننده یک بار قبلا مالیات پرداخته، چرا دوباره از او مالیات می‌گیرند؟ فرودگاه‌های خارجی هم از مسافران مالیات می‌گیرند، اما در آن‌جا شما به چشم می‌بینید که آن مالیات را خرج کرده‌اند و تبدیل به خدمات برای مردم شده است. در فرودگاه‌های بین‌المللی ایران که این همه هم مالیات گرفته می‌شود و مبلغ عوارض خروج هم از ۲۵ هزار تومان به ۸۰۰ هزار تومان رسیده است، چه تغییری در وضعیت آن فرودگاه‌ها ایجاد شده است؟ چرا وضعیت فرودگاه بین‌المللی تهران بعد از ۲۰ سال هنوز هیچ تغییری نکرده است؟ چند هتل برای آن ساخته‌اند، چند باند فرودگاهی به آن اضافه شده است، چه خدمات در شأنی را به مردم می‌دهند؟ این همه سال به شهرداری عوارض داده شده است چه خدمات شهری برای مسافران فرودگاه‌ها ایجاد شده است؟ یک بار به مردم توضیح دهند این مالیات‌هایی که برای سفر گرفته می‌شود و بیشتر حکم جریمه را پیدا کرده و سفر را روز به روز برای تعداد بیشتری سخت‌تر می‌کند، در کجا خرج می‌شود و چه خدماتی در ازای آن به مردم داده می‌شود؟ سئوال های دیگر که پیش می آید این است که با وجود قوانین جدید قوانین کنسلی بلیط هواپیما چگونه می شود؟ دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی درباره نحوه استرداد و دریافت کنسلی بلیت هواپیما هم افزود: بله بلیت‌ها مسترد می‌شود و این ۹ درصد هم به خریدار بلیت برگشت داده خواهد شد.

البته سوالات و ابهامات زیادی وجود دارد که بایستی سازمان امور مالیاتی نسبت به رفع آن‌ها اقدام کند. متأسفانه از زمان ابلاغ قانون در ۶ ماه قبل تا کنون، هیچ اقدامی در جهت توجیه و آموزش کسب و کار‌های مشمول قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده از جمله صنعت هوانوردی صورت نگرفته است. آخرین سئوال هم این که با این وجود چه زمانی می توانیم بلیط هواپیما ارزان بخریم؟ دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی در این باره گفت: قیمت بلیط هواپیما شناور و متناسب با شرایط عرضه و تقاضا متغیر است. اما از سوی سازمان هواپیمایی کشور سقفی برای قیمت بلیط هواپیما اعلام میشود که کلیه شرکت ها ملزم به رعایت سقف نرخ اعلام شده هستند و نمی توانند غیر قانونی افزایش قیمت بلیط هواپیما داشته باشند. به طور کلی بلیط هواپیمای هر مقصدی در زمان «های سیزن» و تعطیلات یعنی زمان هایی که تقاضای سفر به آن مقصد بیشتر می شود، گران تر و در زمان های عادی ارزان تر است. به طور مثال بلیط هواپیما کیش در فصل پاییز و زمستان و تعطیلات نوروز به نسبت تابستان گران تر است. یا بلیط هواپیما مشهد در زمان مناسبت های مذهبی مانند تولد امام رضا و… گران تر از زمان های عادی است.

فاطمه هوشنگی / دریا