دریانیوز:  سرعت فراتر از باور تحقیقات، آزمایش بالینی و ساخت واکسن‌های کووید -۱۹ بی‌سابقه بوده است، در سه ماهه اول سال ۲۰۲۱، بعضی کشورها به پوشش بالای واکسیناسیون دست یافتند. در کشور ما نیز با واردت واکسن کرونا واکسیناسیون سرعت گرفته است، با این حال، نشانه‌هایی از کاهش ایمنی در سطح جمعیت در کشورها در حال افزایش است. همانطور که می دانید بیماری کرونا می تواند کشنده باشد و درصد کشندگی آن در کشورها و در مناطق مختلف متفاوت است ولی به طور میانگین از ۲ تا ۱۰ درصد می تواند کشندگی ایجاد کند و نیاز است که جلوی این ویروس گرفته شود و تنها راه و مطمئن ترین راه برای کنترل پاندمی، واکسن است .اما طبق مطالعاتی که منتشر شده به نظر می‌رسد ایمنی ناشی از واکسن‌ها شش تا هشت ماه پایدار باشد و بعد از این مدت ایمنی حاصل از واکسن افت نسبی پیدا می‌کند، برای افزایش حداکثر ایمنی همزمان با ادامه برنامه واکسیناسیون نوبت اول و دوم؛ تزریق دز یادآور هم دنبال می‌شود مطالعات نشان داده است افرادی که دز سوم واکسن را دریافت کرده‌اند، در مقایسه با افرادی که از دز دوم واکسن‌شان حداقل پنج ماه گذشته است، ۹۳ درصد کمتر در خطر بستری شدن در اثر ابتلاء به کووید- ۱۹ هستند.

همچنین شدت بیماری و خطر مرگ ناشی از ویروس کرونا در افرادی که دز سوم واکسن را دریافت کرده‌اند به‌ترتیب ۹۲ و ۸۱ درصد کمتر خواهد شد. علاوه بر بعضی تحقیقات و آمارها که نشان‌دهنده کاهش ایمنی ناشی از واکسن‌ها با گذشت زمان و پس از چندین ماه است، دو دلیل جدی برای استفاده از دز سوم یا تقویتی واکسن کرونا وجود دارد که عبارتند از:دلیل اول، لزوم حفظ ایمنی جمعیت در برابر انواع نوظهور ویروس کرونا یا همان به اصطلاح واریانت‌های ویروس مانند دلتا، گاما و مو که درباره آن‌ها این نگرانی وجود دارد که توان فرار از سیستم ایمنی را داشته باشند.دلیل دوم، نیاز به افزایش اثربخشی واکسن در جمعیت‌های آسیب‌پذیر مانند افراد مبتلا به نقص ایمنی اولیه، کسانی که از درمان‌های سرکوب‌کننده ایمنی استفاده می‌کنند و البته سالمندان. با سوالاتی که در مورد میزان دوام محافظت حاصل از واکسن مطرح می‌شود، نیاز به واکسیناسیون با دز سوم یا تقویتی موضوع بحث و بررسی در سراسر جهان است و البته بسیاری از کشورها اکنون برای تزریق دز سوم واکسن کرونا اقدام کرده‌اند.کشور ما نیز خود را از این قاعده مستثنی ندانسته و به دنبال اجرای طرح تزریق دز سوم واکسن کرونا به سالمندان بالای ۶۰ سال و افراد با بیماری‌های خاص، کمیته علمی کشوری ستاد مقابله با کرونا در جلسه اخیر خود تصویب کرد که تمامی افراد ۱۸ تا ۶۰ سال کشور نیز به ترتیب اولویت، دز سوم واکسن کرونا را دریافت کنند و اکنون چند وقتی است که تزریق دُز سوم واکسن کرونا برای سالمندان آغاز شده است .

چه واکسنی برای دز سوم مناسب است؟

یک پزشک و محقق بیماری کرونا می گوید: اگر فرد دوز اول و دوم یکی از واکسن های سینوفارم، بهارات یا برکت تزریق کرده باشد، دوز سوم می تواند سینوفارم، بهارات، برکت، آسترازنکا و پاستو کووک پلاس تزریق کند، ولی اگر دوز اول و دوم واکسن آسترازنکا یا اسپوتنیک تزریق کرده باشد، دوز سوم می تواند آسترازنکا یا پاستوکووک پلاس تزریق کند. همچنین در خصوص اینکه چه مدت بعد از مرحله دوم واکسن می‌توان مرحله سوم را دریافت کرد گفت: سالمندان بالای ۶۰ سال که دو مرحله واکسن «سینوفارم» را دریافت کرده اند چهار ماه بعد از تزریق مرحله دوم و سالمندانی که واکسن «آسترازنکا» را دریافت کرده اند باید شش ماه پس از تزریق مرحله دوم، مرحله سوم واکسن کرونا را تزریق کنند.

هدف از تزریق دوز سوم واکسن چیست؟

هدف از تزریق دوز سوم(بوستر) این است که چون بعد از گذشت زمان ۵تا۶ ماهه از تزریق دوز دوم میزان ایمنی واکسن احتمالا کمترشده و ممکن است که افراد مجدد مبتلا به کرونا شوند و حتی ممکن است مرگ و میر هم اتفاق بیفتد، پس نیاز است که دوز سوم تزریق شود تا مجددا سیستم ایمنی تحریک و هوشیارشود تا زمانی که پاندمی تمام شود. زمانی که ۷۰ تا ۸۰ درصد جامعه واکسینه شوند چرخه انتقال دچار اشکال و اختلال شده و روند ابتلا کند می شود و اگر حتی افراد به کرونا هم مبتلا شوند فرم خفیف آن را تجربه می کنند و در واقع هدف از واکسیناسیون کنترل پاندمی و جلوگیری از مرگ یا بستری است، همچنین واکسن از ابتلا به بیماری تا حدی جلوگیری می کند، پس هدف آماده کردن شرایطی است که اگر فرد مبتلا به کووید شد بتواند با بیماری مقابله کرده و دچار مرگ و میر نشود. افراد بعد از تزریق هر دو دوز به بالاترین سطح ایمنی بدن دست پیدا می کنند که این زمان دو یا سه هفته بعد از دوز دوم واکسن است، ولی همچنان باید پروتکل های بهداشتی را رعایت کرده و ماسک بزنند تا زمانی که ۷۰الی ۸۰ درصد سطح جامعه ایمن شوند.

تزریق آسترازنکا برای کدام افراد ممنوع است؟

در افراد با بیماری های لخته سینوس کاورنوس مغزی، لخته در ناحیه شکم و طحال و بیماری HIT (بیماری ای که هنگام تزریق هپارین لخته شکل گرفته) تزریق واکسن آسترازنکا ممنوعیت دارد. در افراد بالای ۵۰ سال بهتر است که واکسن آسترازنکا تزریق شود چون ایمنی بالاتری ایجاد می کند، اما اگر برای بالای ۵۰ سال آسترازنکا در دسترس نبود، سینوفارم باید تزریق شود و افراد زیر ۵۰ سال بهتر است که در دسترس ترین واکسن را تزریق کنند، که می تواند سینوفارم یا آسترازنکا یا سایر واکسن ها باشد به هر حال صبر کردن جهت نوعی خاصی از واکسن کاملا غیر علمی و بی فایده است.

افرادی که واکسن را نمی زنند؛ همچنان مستعد کووید

افرادی که واکسن را نمی زنند در آینده همچنان مستعد کووید هستند و این زنجیره انتقال همچنان برایشان وجود دارد و آنهایی که واکسن را تزریق نکرده اند همچنان ممکن است به دلیل ابتلا به کووید دچارعوارض خطرناک و برگشت ناپذیر کووید نیز شوند. بیشترین علت استقبال نکردن ازواکسن عدم اعتماد به واکسن، ترس از واکسیناسیون و ناآگاهی ها است که در اوایل هر واکسنی این نگرش مشهود بوده است.اما یا باید کل افراد دنیا کووید را تجربه کنند و به آن نسبت مرگ و میر داشته باشیم یا اینکه واکسن را تزریق کنیم و این میزان مرگ و میر را به حداقل برسانیم.

مجید حسین پور باغستانی/دریا