دریانیوز: شیوع ویروس کرونا موجب نگرانی، اضطراب و دلهره والدین از بازگشایی مدارس شده و ترس آنها را از حضور فرزندانشان در اجتماع دوچندان کرده است تا آنجا که این روزها با نگرانی اخبار مربوط به بازگشایی مدارس را دنبال می‌کنند.چرا که آغاز برگزاری کلاس های درس و یا امتحانات به صورت حضوری منجر به ایجاد ترس و استرس برخی دانش آموزان از بازگشایی حضوری مدارس شده است و مسلماً ترس از برقراری ارتباط مستقیم، رودررو و حضوری باهمکلاسی ها و معلمان ازجمله دغدغه دانش آموزانی است که یک سال و نیم اخیر تنها از طریق گوشی هوشمند و یا لپ تاپ و.. . باهم در ارتباط بوده اند.البته به گفته روانشناسان این مسئله جز در دانش آموزانی که مهارت برقراری ارتباط و دوست یابی ندارند و نیازمند آموزش هستند؛ طبیعی بوده و به مرور زمان رفع خواهد شد. در این شماره برای بررسیچالش های احتمالی مدارس حضوری با شمیم طاهرپور؛ کارشناس ارشد روانشناسی و عضو انجمن خانه روانشناسان و حرف یاورانه؛ به گفتگو پرداختیم:

دریا: باتوجه به اینکه دانش آموزان به شیوه آموزش مجازی و آنلاین طی یک سال و نیم گذشته عادت کردند حال با حضوری شدن آموزش ها،چطور باید در عادات خود تغییراتی ایجاد کنند؟

با توجه به اینکه کلاس ها به صورت حضوری در آمده این یک واقعیت است که دانش آموز درس نمی خواند یا از روی کتاب نگاه می کند یا با کمک والدین تکالیف را انجام می دهند مخصوصا در مقطع ابتدایی اما والدین باید شرایط را جوری محیا کنند که دانش آموز دوباره خود را با شرایط مدرسه وقف بدهد اگر معلم در حال پرسش و پاسخ است دخالتی نداشت باشند و خود را کنترل کنند .نکته دیگر این است که زمانی که مدرسه باز می شود احتمال دارد دانش آموز در ابتدا از لحاظ تحصیلی افت پیدا کند و خانواده ها نباید نگران باشند باید در کنار فرزندشان باشند حمایتشان کنند دقیقا این افت مثل دانش آموزی است که برای درس خواندن وابسته به خانواده است اما حالا خانواده او را رها می کند و می گویند از این به بعد خودش باید به درس ها ادامه بدهد و به تنهایی امتحان پس بدهد این رفتارها باعث می شود دانش آموز افت کند .به درستی می توان نتیجه گرفت آموزش مجازی طی یک سال و نیم اخیر، آمادگی دانش آموزان برای حضور در مدرسه را تغییر داده است و لازم است والدین و اطرافیان دانش آموز قدرت همدلی خود را با دانش آموز بالا ببرند تا گذر زمان به کمک او آید و معضلات مشخص و با حل مسئله رفع شوند. والدین باید اجازه دهند تا خود دانش آموزان حل مسئله کنند و این به معنای شنیدن مسئله از زبان دانش آموز بدون اظهارنظر درباره آن است، مگر در موارد بحرانی که لازم است والدین به مسئله ورود کنند، طی این مدت باید پدر و مادر شنونده محض باشند تا دانش آموز بتواند آزمون وخطا کند. به طور کلی تغییر عادت سخت و زمان بر است. ازاین رو لازم است معلمان و اولیاء شکیبا باشند تا این تغییر عادت اتفاق افتد.

دریا : چرا اینگونه برداشت می شود که آموزش چهره به چهره تأثیرگذارتر است؟

قطعا یادگیری حضوری و چهره به چهره تاثیر بیشتری دارد یادگیری بهتر صورت می گیرد و تکرار تمرین بیشتری اتفاق می افتد، معلم و دانش آموز زبان بدن یکدیگر را می بینند، با هم ارتباط بهتری برقرار می کنند و اگر ارتباط بهتری برقرار شود قطعا یادگیری بهتری صورت می گیرد. سوالاتی که سر کلاس پرسش می شود باعث می شود که معلم نقاط ضعف و قوت دانش آموز را بفهمد و سوالاتی که معلم از دانش آموز می پرسد این ارتباط دو طرفه را برقرار می کند و تأثیر گذاری بیشتری دارد . اما با توجه به آنلاین بودن کلاس ها در شرایط فعلی خانواده ها می توانند این شرایط را خودشان در خانه فراهم کنند به خصوص در سنین پایین تر یک زمانی را نقش معلم دانش آموزی بازی کنند و از نقش مادر فرزندی خارج شوند و سعی کنند ارتباط برقرار شود در حین آموزش دادن به فرزندانشان از روش های پرسش و پاسخ استفاده کنند.

دریا : با توجه به اینکه آموزش مجازی باری بر دوش خانواده های به خصوص مادران گذاشته است چه توصیه ای برای مادران شاغل دارید؟

مجازی بودن آموزش‌های دانش آموزان ابتدایی دغدغه مادران شاغل را چند برابر مادران خانه‌دار کرده است چرا که تنها بودن کودک در منزل و بی‌توجهی به آموزش‌ها از یک طرف و همچنین از لحاظ دسترسی به اینترنت و فضای مجازی نیز نگرانی‌هایی را به همراه دارد و این مجازی بودن آموزش قطعا خیلی برای خانواده ها سخت بوده است که گویی به نظر می رسد بار این مسئله به طور ضمنی بر عهده مادران قرار گرفته است البته فرقی نمی کند که مادر شاغل باشد یا خانه دار اما در مادران شاغل به خصوص مادران شاغلی که مدتی را در خانه حضور ندارند و فرزند باید به تنهایی کلاس آنلاین را دنبال کند، استرس یادگیری فرزندان بیشتر است . اما باید فرض بر این داشته باشند که فرزندشان در مدرسه است و باید آموزش دهند که فرزندشان در کلاس آنلاین مانند کلاس حضوری عمل کند برای مثال اگر 2 ساعت سر کلاس هستند جدی بگیرند و تلویزیون را روشن نکنند و خودشان را سرگرم کار دیگری کنند باید این قانون را بگذارند حتی اگر امکانش هست لباس مناسب بپوشند زمانی که کلاس شروع می شود نظم و شرایط را مانند کلاس حضوری فراهم کنند و تاکید کنند که نظم باید رعایت شود .

دریا : حتی با وجود اینکه خانواده ها از آموزش مجازی رضایت کامل نداشته اند ولی همچنان نسبت به آموزش حضوری نیز موضع گرفته اند .چه توصیه ای برای فائق آمدن بر این دوگانگی دارید؟

برخی از والدین هنوز هم معتقدند که شرایط بهداشتی فضاهای آموزشی و مدارس برای حضور دانش آموزان فراهم نشده و برخی از ابهام ها در این زمینه به روشنی تشریح نشده است.در کنار همه دغدغه‌هایی که خانواده‌ها این روزها برای آموزش‌های حضوری فرزندشان دارند همچنان موضوعات و مباحثی نظیر لزوم بهره‌مندی همه اقشار از آموزش و دسترسی به ابزار هوشمند، توجه همه جانبه به آموزش حضوری و آسیب‌های در خانه ماندن بیش از پیش مطرح است.از یک طرف نگران بازگشایی مدارس و افزایش شیوع بیماری و خیز کرونایی هستم و از طرف دیگر آموزش‌های مجازی نیز جوابگوی نیاز آموزشی دانش آموزان نیست.از طرفی، آموزش در فضای مجازی به تنهایی، پاسخگوی نیازهای درسی دانش آموز نیست بنابراین گاهی والدین مجبورند برای آموزش بهتر، از معلم خصوصی کمک بگیرند که این هزینه مضاعف برای خانواده‌ها است و برای همه این امکان وجود ندارد. تغییر روش مجازی به حضوری باعث سردرگمی، استرس و اضطراب در کودکان می‌شود بنابراین باید روش آموزشی به طور کامل حضوری یا به صورت مجازی باشد.

دریا: کمی از مزایای آموزش حضوری برایمان بگویید.

تعامل مستقیم باهم کلاسی ها و معلمان و اجتماعی شدن دانش آموزان را ازجمله مزایای برگزاری کلاس های درس به صورت حضوری است و تمام دانش آموزان به یک شیوه آموزش پذیر نیستند و ازاین رو قطعا دانش آموزانی که شیوه یادگیری آن ها وابسته به بحث و چالش است طی مدت اخیر مورد کم لطفی قرارگرفته اند. همچنین تجربه و آزمون وخطا در محیط یادگیری یعنی مدرسه منجر به افزایش یادگیری نیز می شود و این نیز از دیگر مزایای آموزش حضوری است. آموزش غیر حضوری، تأثیر خوبی بر روی رفتارهای اجتماعی دانش آموزان نخواهد داشت از سوی دیگر چون اغلب خانواده ها تک فرزند هستند، بسیاری از دانش آموزان، رفتارهایی را که در کنار دوستان و همکلاسی‌های خود یاد می‌گیرند در آموزش های مجازی به فراموشی می سپارند.

دریا: به نظر می رسد نوعی بی انگیزگی در دانش آموزان موج می زند، به نظر شما علت آن چه می تواند باشد؟

با توجه به برگزاری آنلاین و مجازی کلاس های درس طی یک سال و نیم اخیر، شیوه تحصیل دانش آموزان و توجه یا عدم توجه آن ها به درس خواندن طی این مدت، همچون ریسمانی در کلاس های حضوری نیز کشیده خواهد شد، درواقع دانش آموزانی که درس خواندن در
کلاس های آنلاین را سست گرفته و نسبت به تحصیل بی توجه بودند؛ آموزش حضوری نیز برایشان سخت خواهد بود و ممکن است در این پروسه دچار یاس شوند و این پیامد اجتناب ناپذیر است چراکه نتیجه فعالیت دانش آموز طی یک سال و نیم اخیر بوده و تنها می توان این دانش آموزان را نسبت به درس خواندن هدفمند کرد. دانش آموزان برای برنامه ریزی تحصیلی در گام نخست نیازمند هدفمند بودن هستند و این در حالی است که نه تنها تعداد کمی از دانش آموزان بلکه به طورکلی تعداد معدودی از افراد دارای اهداف روشن و دقیقی هستند.اکثر افراد رویاها و آرزوهای خویش را با اهداف خود اشتباه می گیرند و لازم است که هر دانش آموز برای خود هدف نویسی داشته باشد چراکه هدف نویسی اولین و مهمترین مرحله برای رسیدن به هدف است که باید اولیاء و معلمان به دانش آموزان یاد دهند. به طور کلی می توان گفت:علت اصلی بی انگیزگی دانش آموزان برای درس خواندن، نداشتن هدف درست متناسب با موجودیت است. شاید بتوان گفت یک سری حس رقابت ها بین دانش آموزان وجود دارد که آن حس رقابت و تعامل فقط با حضوری بودن آموزش امکان پذیر است . و با توجه به آنلاین شدن کلاس ها حس رقابت بین دانش آموزان از بین رفته باعث سستی و بی انگیزگی و بی هدفی در دانش آموزان می شود .

دریا: کلام آخر؟

از خانواده ها درخواست داریم که کلاس های مجازی را جدی بگیرند به خصوص خانواده هایی که فرزندانشان در مقاطع ابتدایی هستند در زمان امتحان به صورتی برخورد کنند که دانش آموز واقعا سر کلاس حضور دارد حتی اگر غلط بنویسد هیچ کمکی نکنند و به این موضوع فکر کنند که دانش آموز باید از پس خودش بر بیاید .زمانی که کلاس آنلاین برگزار می شود دانش آموز باید نظم و قانون را جوری به وجود بیاورند که در کلاس مجازی هم هست و سعی کنند که آموزش پروتکل های بهداشتی را به فرزندشان بدهند به خصوص دانش آموزان مقاطع ابتدایی و امیدواریم هر چه زودتر مدارس به صورت حضوری باشد و دانش آموزان بتوانند با شور و نشاط به مدرسه بروند خانواده ها از این شرایط وقت گیر و زمان بر راحت باشند .

مریم منصف/دریا