دریانیوز:  بیش از یک سال است که همه‌گیری ویروس کرونا در خط مقدم دستور کار سلامت قرار گرفته اما یک بیماری همه‌گیر دیگر که همه ما آن را با نام دیابت می شناسیم، چندین دهه است که ما را در معرض خطر قرار داده و مسلماً نگرانی‌های بیشتری ایجاد کرده است. دیابت یک اختلال در سوخت و ساز (متابولیسم) بدن است که عواملی مانند ژنتیک و محیط در بروز آن نقش دارند. در بیماری دیابت، انسولین به میزان کافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست وظایف خود را به درستی انجام دهد در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن، قندخون نمی‌تواند به طور موثری وارد سلول‌های بدن شود و مقدار آن بالا می‌رود.

سالانه چهار میلیون نفر در جهان به دلیل این بیماری جان خود را از دست می دهند و بیش از یک میلیون عضو به دلیل دیابت در جهان قطع می شود .اگر دیابت به موقع تشخیص داده نشود و درمان مناسب برای کنترل آن صورت نگیرد، عوارض خطرناکی مانند مشکلات بینایی( رتینوپاتی)، قطع عضو بدلیل زخم دیابتیک، سکته های قلبی و مغزی، مشکلات عصبی(نوروپاتی) و مشکلات کلیوی(نفروپاتی) را به همراه دارد و این در حالی است که دیابت نیز همانند بیماری فشارخون یک بیماری خاموش است، به طوری که نیمی از افراد از بیماری خود اطلاع ندارند وتنها راه تشخیصی دیابت انجام آزمایش قند خون است.

انواع دیابت

دیابت را می توان در چند نوع تقسیم بندی کرد. دیابت نوع یک، نوع دو و بارداری.دیابت نوع یک، بیشتر در کودکان بدلیل اختلال و یا فقدان ترشح هورمون انسولین مترشحه از لوزالمعده دیده شده و این افراد باید در طول زندگی انسولین تزریق کنند. دیابت نوع دو هم ۹۵ درصد از دیابتی ها را شامل شده و بیشتر در افراد بالای ۳۰ سال دیده می شود. دیابت نوع دو با عوامل خطر رفتاری شامل تغذیه نامناسب، تحرک بدنی ناکافی، استعمال دخانیات، چاقی و .... ارتباط دارد و با تغییر شیوه زندگی قابل پیشگیری می باشد.دیابت بارداری را نوع دیگر دیابت است. این نوع دیابت در زنان باردار و در دوران بارداری مشاهده می شود و بعد از بارداری معمولاً برطرف می شود، اما در مواردی بعد از بارداری و زایمان باقیمانده و نکته مهم خطر ۳۰ تا ۶۰ درصدی ابتلا به نوع دو دیابت در این افراد می باشد. پرنوشی، پر ادراری و پرخوری سه علامت مهم ابتلا به دیابت است و گاهی نیز افراد با علائم ناشی از عوارض دیابت مثل تاری دید و مشکلات کلیوی و .... مواجه می شوند.

افراد دیابتی سه برابر افراد کرونایی

در حال حاضر از هر ۱۰ نفر در جهان یک نفر مبتلا به دیابت است و سازمان بهداشت جهانی تخمین می‌زند که ۴۲۲ میلیون نفر(یک نفر از هر ۱۱ بزرگسال) در سراسر جهان مبتلا به این بیماری همه‌گیر هستند که در مقایسه با عفونت‌های کروناویروس، دیابت سه برابر افراد بیشتری را تحت‌ تاثیر قرار می‌دهد و پیش‌بینی می‌شود که این رقم برای افراد مبتلا به دیابت تا سال ۲۰۴۵ به ۷۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان افزایش یابد.پس در حال حاضر دیابت یک اپیدمی تمام عیار به حساب می آید و چنان پویایی دارد که تعداد افراد مبتلا به آن در ۳۰ سال گذشته تقریبا چهار برابر شده است. این بیماری مزمن پس از افزایش ۷۰ درصدی از سال ۲۰۰۰ به‌ عنوان یکی از ۱۰ علت اصلی مرگ‌ومیر سازمان بهداشت جهانی شناخته شده است.

۲ نگرانی عمده در این بیماری این است که بیشتر این افزایش ابتلا به دیابت در کشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد و اینکه شیوع دیابت نوع ۲ در سنین پایین‌تر از جمله برخی از کودکان چاق حتی قبل از بلوغ نیز رو به رشد است. در کشورهای توسعه یافته اکثر افراد مبتلا به دیابت بالای سن بازنشستگی هستند. در کشورهای در حال توسعه افرادی که بیشتر تحت‌ تاثیر قرار می‌گیرند، در سال‌های متوسط و پربار زندگی خود یعنی بین ۳۵ تا ۶۴ سال هستند.حدود ۵۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت هنوز بیماری خود را تشخیص نداده‌اند و کنترل ضعیف قند خون و فشار خون همیشگی بوده است. پروفسور توانا کوپه، معاون رئیس دانشگاه پرتوریا در آفریقای جنوبی، در این خصوص گفت: بر اساس آمار دیابت، این بیماری اولین عامل مرگ‌ومیر در زنان و دومین علت مرگ در مردان بوده است.

علائم و نشانه‌ها

علائم دیابت نوع یک می‌تواند به سرعت و در چند هفته شروع شود اما نوع ۲ اغلب به کندی و طی چندین سال ایجاد می‌شود و به همین دلیل مورد توجه افراد قرار نمی‌گیرد. در حالی که علل و عوامل خطر برای دیابت نوع یک ناشناخته و راهبردهای پیشگیری هنوز موفقیت‌آمیز نبوده اما دیابت نوع ۲ قابل پیشگیری است. علائم و نشانه های دیابت نوع یک شامل دفع ادرار بیشتر، تشنگی زیاد و نوشیدن مایعات زیاد، کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی، تغییرات خلق و خوی، عفونت یا خارش پوست، درد شکم، گرسنگی بیش از حد، ضعف، سردرد و تاری دید است.

علائم و نشانه‌های دیابت نوع ۲ که یک بیماری پیشرونده است و به تدریج ایجاد می‌شود نیز شامل دفع ادرار بیشتر است که معمولا در شب مشاهده می‌شود. دهان خشک، احساس بیش از حد معمول تشنگی، احساس خستگی، بی‌حالی، گرسنگی با وجود خوردن غذا، بهبود آرام بریدگی و زخم‌ها، خارش و عفونت‌های پوستی، تاری دید، تغییرات وزن(افزایش تدریجی وزن)، نوسانات خلقی، سردرد، احساس سرگیجه و درد یا سوزن ‌سوزن‌ شدن ساق پا از دیگر علائم دیابت نوع ۲ است.
چگونه از دیابت پیشگیری کنیم؟
1_ شکر و کربوهیدرات های تصفیه شده را حذف کنید و رژیم غذایی‌ ای را انتخاب کنید که کربوهیدرات در آن کم باشد.
2_ ورزش منظم داشته باشید.
3_ دائما آب و چای و قهوه بنوشید.
4_ در صورت چاقی، کاهش وزن سالم را دنبال کنید.
5_ سیگار را ترک کنید.
6_ وعده های غذایی خود را در واحدهای کوچک، مصرف کنید.
7_ از کم‌تحرکی و نشستن زیاد خودداری کنید و به طور منظم کار و فعالیت کنید.
8_ برنامه غذایی مملو از فیبر داشته باشید.
9_ مقدار کافی ویتامین D مصرف کنید
10_ مصرف غذاهای فرآوری‌شده را کاهش دهید.
11_ مصرف قند و گوشت قرمز را کاهش دهید.
12_ برخی گیاهان طبیعی را در برنامه روزانه تان بگنجانید.
13_ دور فست فود‌ها و غذا‌های آماده را خط بکشید
14_ برای پیشگیری از دیابت دارچین مصرف کنید و از استرس دوری کنید.

فاطمه هوشنگی/دریا